European Summer Boxtel in het Europa van de Oudheid
Huub Thorissen (beeldend kunstenaar) - 14/02/2008
De eerste bewoning in het Dommeldal
Het is toch haast niet te geloven dat Boxtel in de prehistorie, zo’n 10.000 jaar voor Christus, in het oerdal van de Maas lag. We komen hier nog leemlagen, zandruggen en latere stuifzandruggen in het landschap tegen. In deze tijd, de laatste IJstijd, trokken hier rendierenkudden. Het was toen een landschap dat vergelijkbaar is met de toendra’s in Rusland. Door de langzame temperatuurstijging in die tijd kwamen er meer mensen wonen die leefden van de visvangst en de jacht. Ze verzamelden vruchten, wortels en knollen uit de natuur. Zo werden er hier al in de omgeving kleine werktuigen gevonden van vuursteen.
In de Nieuwe-Steentijd (5300-2100 v. Chr.) gingen de eerste landbouwers zich in deze streken vestigen. Ook hielden ze vee, en werden hierdoor minder afhankelijk van de jacht. Ze perfectioneerden de werktuigen en hiervan zijn gepolijste vuurstenen bijlen in de omgeving van Liempde en Kasteren gevonden. Vuursteen werd elders uit Europa geïmporteerd. Vaak vond men in de buurt van deze vuursteenbijlen andere voorwerpen, zogenaamde nevenvondsten die onmogelijk uit deze omgeving afkomstig konden zijn. Er was toen al een vorm van internationaal goederenverkeer. In de buurt van Nergena is een urnenveld gevonden uit de late Bronstijd en de IJzertijd. Op de hoger liggende dekzandruggen zijn in de IJzertijd (700 – 54 v Christus) hier veel sporen van nederzettingen en grafvelden gevonden.
De Romeinse tijd in Boxtel en Liempde.
Als leerling heb ik zelf stukken moeten vertalen uit het boek De Bello Gallica van Julius Caesar (over de verovering van Frankrijk, België en Zuid Nederland). Caesar heeft het Romeinse Rijk naar het noorden uitgebreid. Het was in die tijd een enorm succes. Hij verwierf als generaal in toenmalige Romeinse republiek veel macht. Zijn adoptief zoon Brutus maakte hieraan een einde door hem in de senaat dood te steken. De Romeinen waren desondanks zeer goede militairen en hadden een op hoog niveau gedrild leger en een staatsbestel dat nu nog een voorbeeld is van een hiërarchische organisatie. In het jaar 54 voor Christus had hij de grote rivieren de Donau en de Rijn tot natuurlijke grens gemaakt van het grote Romeinse Rijk. De eerste vorm van een Europese Unie? In de reisverslagen van Caesar beschrijft hij zijn militaire acties van het leger, de dagelijkse activiteiten, de dagmarsen van 35 tot 55 kilometer per dag, de verbindingmogelijkheden met Rome en de taken van de soldaten in de legioenen.
In de eerste eeuw na Christus behoorden Boxtel en Liempde tot de Romeinse provincie Civitas Tungrorum met als hoofdstad Aduatuca Tungrorum (Tongeren B). Het gehucht Tongeren bij Boxtel dankt daar zijn naam nog aan. Er liep in die tijd een rechtstreekse weg langs de Dommel via Luissel en de Kollenberg (bij Esch) naar Rossum (bij Zaltbommel) waar de Maas en de Waal in die tijd samenvloeiden.
Langs deze weg werden de producten van het grote Europese Romeinse Rijk verspreid. Zo kreeg Boxtel in die tijd al te maken met de kunst en de cultuur van het Imperium Romanum dat rond de Middellandse zee ontstaan was. De naam Kasteren is afgeleid van het Latijnse Castrum en betekent legerplaats. De Romeinse soldaten en handelaren brachten naar onze omgeving het fameuze terrasigullata ( gestempeld met figuren glanzend geglazuurd rood aardewerk), amfora (voorraadkruiken die oorspronkelijk van Griekse afkomst), bronzen en gouden gebruiksvoorwerpen zoals fibulae (kostbare bronzen mantelspelden). De toenmalige bevolking maakte zo kennis met Romeinse beschaving. Die beschaving werd geïntegreerd door de Romeinse soldaten die nu van Germaanse afkomst waren en gerekruteerd werden door Rome.
In de omgeving van Boxtel is veel Romeins materiaal gevonden. In Halder was een regionaal centrum. In 65 na Christus waren daar de pottenbakkers actief. Aan beide zijden van de Dommel trof men veel restanten in de grond aan van de Romeinen. Bij de Zwaanse brug ontdekte men een houten knuppelbrug.
De A2 is nu de grote verbindingsslagader tussen Noord en Zuid Nederland. Deze A2 loopt hier bijna parallel aan de oude Romeinse heirbaan.
De invloed van de Romeinse beschaving zien we nog terug in de Nederlandse taal met woorden als agenda, Curriculum Vitae, cum laude, et cetera, animo, gladiator, horror, medicus, en status quo. Onlangs hebben we in Boxtel nog resten van de Romeinen gevonden bij de rotonde (ook Latijn) Oost-eind.
Een grote invloedrijke beschaving heeft in de Romeinse tijd de basis voor het latere Europa, de Europese Unie, ook al in Boxtel en Liempde zelfs gelegd.
Huub Thorissen beeldend kunstenaar te Boxtel
Reacties
1-1 van 1
domien - 01/04/2008, 16:37
huub, je verhaal over 'tommies'vond ik nog veel boeiender.
domien van der meijden
brabants dagblad
1-1 van 1
Reageren
Plaats hier uw reactie op deze column.
